زندگانی تحلیلی پیشوایان ما

در کتاب زندگانی تحلیلی پیشوایان ما تاريخ دانان،زندگينامه امامان(ع)را از دو نظرگاه بررسى كرده‏اند: نظرگاه نخست پيشوايان يا امامان اهل بيت(ع)را در فهرست رهبران سياسى به شمارآورده‏اند.يعنى در شمار رهبرانى كه سياست را براى خويشتن حرفه و شغلى‏دانسته تا مطالب و مطامع شخصى و حزبى و قومى خود را صورت تحقق بخشند. اين تاريخ دانان رسالتى را كه زندگانى پيشوايان(ع)بر آن استوار بوده است‏ناديده مى‏گيرند.از اين روى،اين دسته از مورخان عادت كرده‏اند كه‏فعاليت‏هاى اجتماعى و سياسى و فكرى پيشوايان را كه با توانائى،مسئوليت‏سنگين آن را خود انجام داده‏اند و مطالعه حالات متفاوت هر يك از حيث توانائى‏و علو همت و ضعف و قوت يا صفات ديگر كه شخصيت هر پيشوائى منوط به آن‏است،با ديگر رهبران سياسى ملتها در يك تراز قرار داده و در يك سطح‏مطالعه كنند. بطور مثال،در مورد امام على(ع)مى‏گويند:«فرازهاى رهبرى سياسى يعنى‏دور انديشى و بينش سياسى و تجربه را فاقد بوده است (1) .اما معاويه از نظرآنان‏«از تجربه و زيركى سياسى و دور انديشى،سهمى وافر داشته است. اينان موضع امام حسن را نسبت به معاويه و صلح بين آنان را از نشانه‏هاى‏ناتوانى شخصيت او يا نداشتن تجربه را از مسائل مهم زندگانى او مى‏دانند