منشور کوروش نخستین فرمان جهانی آزادی ملل

کتاب منشور کوروش نخستین فرمان جهانی آزادی ملل نوشته مجتبی جعفری زوج

در حدود سال ۱۲۸۵ خورشيدي (۱۸۷۹-۱۸۸۲)به هنگام كاوشها در بابِل در ميان رودان (بين النهرين)، باستان شناس ايراني، هرمز رسام يك استوانه سفالين كوچك از گل پخته (۲۳ سانتيمتر)، يافت، كه شامل يك نوشته از كوروش بزرگ بود. جنس اين استوانه از گل رس است، ۲۳ سانتي متر طول و۱۱ سانتي متر عرض دارد و در حدود۴۰ خط به زبان آكادي و به خط ميخي بابلي نوشته شده‌است. بررسي‌ها نشان داد كه نوشته‌اي استوانه مربوط به سال ۵۳۹ (پ.م) از سوي كوروش بزرگ پس از شكست بخت النصر و گشوده شدن شهر بابل، نويسانده شده‌است و به عنوان سنگ بناي يادبودي در شهر بابل قرار داده شده‌است. استوانه يافت شده در موزه بريتانيا در شهر لندن نگاهداري مي‌شود. ازسوي ديگر در سال‌هاي كنوني آشكار شد كه بخشي از يك لوحه استوانه‌اي كه آن را از آن نبونبيد پادشاه بابل مي‌دانستند، پاره‌اي از استوانه كوروش بزرگ است كه از سطر‌هاي ۳۶ تا ۴۳ آن مي‌باشد. از اين رو اين قسمت كه در دانشگاه ييل(Yale) آمريكا نگهداري مي‌شد، به موزه لندن گسيل و به استوانه اصلي پيوست گرديد. كوروش بزرگ بعد از خاتمه زمستان در اولين روز بهار، در بابل تاجگذاري كرد. شرح كامل تاج گذاري كوروش و حوادث آن دوران، به صورت مفصل توسط «گزنفون» سردار و مرد جنگي و فيلسوف و مورخ يوناني ظبط و بيان شده‌است . كوروش بعد از تاجگذاري، در معبد مردوك خداي بزرگ بابل، منشور آزادي نوع بشر را قرائت نمود . متن سخنراني و كتبيه كوروش تا اين اواخر نامعلوم بود. تا اينكه اكتشافات در بين النهرين از ويرانه قديم شهر «اور» كتبيه‌اي بدست آمد و بعد از ترجمه معلوم شد، همان متن منشور آزادي نوع بشر، كوروش ميباشد. اين لوح در حال حاضر يكي از با ارزش ترين اشياي تاريخي است كه در موزه بريتانيا از آن نگهداري مي‌شود. فرمان حقوق بشر كوروش يا استوانه كوروش، به عنوان كهن ترين سند كتبي از دادگستري و مراعات حقوق بشر در تاريخ و مايه مباهات و سرافرازي ايرانيان ياد مي‌شود.