فارابی و فلسفه هنر دینی

کتاب فارابی و فلسفه هنر دینی نگاهی جدید و جامع به نوشته های فارابی دارد. نویسنده با اشاره به دیدگاه مشهور فارابی در بحث “مدینة فاضله” یادآور می شود که ایشان هنرمندان را در کنار خطیبان و سخنواران دینی در مرتبة دوم مدینة فاضله گنجانده است؛ به طوری که این دو گروه، نقش دو بازوی حکومت فاضله را ایفا می کنند. سپس با پرداختن به آرای دیگر فارابی در آثار مختلف همراه با تفسیرهای متناسب، فلسفة هنری فارابی را ترسیم و تدوین می کند. این اثر در هفت نگاره تدوین شده است. نگارة اول با نام “زیبای مطلق”، با “زیبایی” آغاز شده که کهن ترین مسئلة فیلسوفان است. در نگارة دوم “چیستی هنر”، نحوة ارتباط هنر و دین تبیین شده است. نگارة سوم کتاب به ابعاد “وجودشناختی هنر” و هنر دینیاختصاص دارد و مسائلی چون: خلاقیت های هنری از کجا ناشی می شود، و ابداعات هنری و صورخیالی ذهن هنرمند چه مرتبه ای از عالم وجود را تشکیلمی دهند، مورد توجه قرار گرفته است. در نگارة چهارم به”کارکردهای سیاسی، اجتماعی و اخلاقی هنر در فلسفة فارابی”پرداخته می شود. نویسنده در نگارة پنجم به”مطالعة موردپژوهانه در هنر دینی” می پردازد و در این باب نمایشنامة “مارزنگی” بررسی شده است. نگارة ششم، “ترازوهای نقد”، به مسئله حساس و مهم نقد و سنجش عنصر مقوم هنر، یعنی خیال اختصاص دارد تا با شفاف کردن ملاک ها و ترازوهای گوناگون نقد، همچون ترازوی خوب و بد، ملاک راست و دروغ، یا معیار زشت و زیبا، جهان و حیثیات مختلف نقد هنری را از یکدیگر تفکیک کند. ارتباط تنگاتنگی که مسئلة ماهیت هنرمند فاضله و هویت هنر دینی و نقش اجتماعی هنر و هنرمند با نظریة حکومت در مدینه فاضله دارد، سبب شده تا نویسنده در نگارة هفتم، “ساختار حکومتی مدینة فاضله”، به حکومت، سیاست و ساختار اجتماعی در مدینة فاضله بپردازد.