مقایسه می و معشوق

کتاب مقایسه می و معشوق نوشته گوهر رستمی نژاد

در شعر شعراي سبك خراساني و عراقي در ﺳﺒﮏ «ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ» ﮐﻪ «ﻣﻨﻮﭼﮫﺮی داﻣﻐﺎﻧﯽ» از ﺷﺎﻋﺮان ﺳﺮﺷﻨﺎس آن اﺳﺖ، ﺷﺎﻋﺮ ھﻤﻮاره اﻣﯿﺪوار و ﺳﺮﺷﺎر از زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺎدی و دﻧﯿﺎﯾﯽ اﺳﺖ. اﻣﺎ در ﺳﺒﮏ «ﻋﺮاﻗﯽ» ﮐﻪ «ﺣﺎﻓﻆ» از ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﺎن آن ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ رود، زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻌﻨﻮی ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺎﻋﺮ ﻗﺮار دارد. ﺑﻪ طﻮر ﮐﻠﯽ در ﺳﺒﮏ «ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ»، ﯾﻌﻨﯽ در دوره ای ﮐﻪ ھﺠﻮم اﻋﺮاب ﺑﻪ اﯾﺮان و اﺷﻐﺎل آن، رﻓﺘﻪ رﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﺳﭙﺮده ﺷﺪه، ﺷﺎﻋﺮ و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه در ﺳﺒﮏ «ﻋﺮاﻗﯽ» ﮐﻪ در دوره ھﺠﻮم ﻣﻐﻮل و ﺗﺎﺗﺎر و ﭘﺲ اوج اﻣﯿﺪواری و ﺳﺮﺷﺎر از ﻏﺮور ﻣﻠﯽ اﺳﺖ.اﻣﺎ در از آن ﺑﻪ اوج ﺧﻮد ﻣﯽ رﺳﺪ، آﺛﺎر ﯾﺎس و ﻧﺎاﻣﯿﺪی آﺷﮑﺎر اﺳﺖ. در ﭘﮋوھﺶ ﺣﺎﺿﺮ، ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﺑﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ دو ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺳﺒﮏ ھﺎی «ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ» و «ﻋﺮاﻗﯽ»، ﯾﻌﻨﯽ «ﻣﻨﻮﭼﮫﺮی» و «ﺣﺎﻓﻆ»، ﺑﻪ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﻔﺎھﯿﻢ «ﻣﯽ» و «ﻣﻌﺸﻮق» در اﺷﻌﺎر اﯾﻦ دو ﺷﺎﻋﺮ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ. ﻋﻨﺎوﯾﻦ ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﺒﺎﺣﺚ ﮐﺘﺎب ﻋﺒﺎرت اﻧﺪاز: ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ»، «ﺗﻮﺻﯿﻒ ﺷﻌﺮ در ﺷﻌﺮای ﺳﺒﮏ ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ»، «ﻣﺨﺘﺼﺎت ﻓﮑﺮی و ادﺑﯽ ﺷﻌﺮ ﺳﺒﮏ «ﺳﺒﮏ ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ»، «ﻣﺨﺘﺼﺎت ﺷﻌﺮ در ﺳﺒﮏ «ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺳﺒﮏ»، «ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﺳﺒﮏ ھﺎ»، ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ»، «ﺳﺒﮏ ﻋﺮاﻗﯽ و ﻣﺨﺘﺼﺎت آن»