کتاب قانون در طب ابوعلی سینا چاپ اول ۷ جلدی و ۸ جلدی

کتاب قانون در طب ابوعلی سینا چاپ اول

قبل از هرچیز که راجع به این کتاب ارزشمند سخن بگویم باید عرض کنم مجموعه ما هم دوره ۷ جلدی کتاب قانون در طب چاپ دهه ۶۰ دارد و هم دوره ۸ جلدی قانون در طب چاپ دهه ۸۰که هر دو بدون سانسور و یک قیمت هستند.ولی خود من به شخصه چاپ دهه هفتاد و‌شصت را اولویت میشمارم

معرفی جامع کتاب «قانون در طب»
قانون در طب اثر جاودانه‌ی ابوعلی سینا (ابن‌سینا) یکی از مهم‌ترین کتاب‌های تاریخ پزشکی در کل دنیاست. این کتاب حدود هزار سال پیش نوشته شده، اما چند قرن بعد از تألیفش هنوز در دانشگاه‌های اروپا تدریس می‌شد. یعنی یه جوری بوده که هم دنیای اسلام قبولش داشته هم غرب.
اسم «قانون» یعنی قواعد و اصول پایه‌ای. ابن‌سینا نمی‌خواست فقط لیست بیماری و دارو بده؛ می‌خواست بگه پزشکی چه منطقی داره، بدن انسان چطور کار می‌کنه، بیماری چرا به‌وجود میاد و درمان بر چه اساسی باید باشه. به زبان امروزی، این کتاب هم کتاب درسی پزشکیه، هم دایره‌المعارف پزشکی، هم راهنمای درمان.
ابن‌سینا تو این کتاب دانش پزشکی قبل از خودش (مثل طب یونانی بقراط و جالینوس) رو گرفت، با تجربه‌های بالینی خودش قاطی کرد و همه رو منظم، دسته‌بندی‌شده و آموزشی نوشت. هنر اصلیش همین نظم دادنه. قبل از اون، پزشکی بیشتر پراکنده و تجربی بود؛ بعد از قانون، پزشکی تبدیل شد به یک سیستم فکری منسجم.
این کتاب چند ویژگی مهم داشت که باعث شد قرن‌ها مرجع بمونه:
بیماری‌ها رو فقط جداگانه توضیح نمی‌ده، بلکه علت‌یابی می‌کنه
روی سبک زندگی، تغذیه و پیشگیری خیلی تأکید داره
بین بدن، روح و محیط ارتباط قائل می‌شه
داروها رو هم به‌صورت تکی، هم ترکیبی بررسی می‌کنه
روش تشخیص بیماری‌ها رو مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌ده
در واقع «قانون» فقط درباره درمان مریضی نیست، درباره حفظ سلامتی هم هست. یه جور نگاه “پزشکی پیشگیرانه” که امروز دوباره مد شده!
🧠 تحلیل و بررسی کتاب
1️⃣ قانون = پزشکیِ سیستماتیک
بزرگ‌ترین نقطه قوت این کتاب، سیستم‌سازی است. ابن‌سینا پزشکی رو از حالت پراکنده درآورد و تبدیلش کرد به یک علم با:
تعریف مشخص سلامتی
تعریف مشخص بیماری
علت‌ها
نشانه‌ها
روش درمان
این همون کاریه که بعدها تو پزشکی مدرن با ساختن چارچوب‌های علمی انجام شد.
2️⃣ توجه جدی به پیشگیری
ابن‌سینا می‌گه بهترین پزشک کسیه که نذاره آدم مریض بشه. برای همین درباره این چیزها خیلی مفصل حرف می‌زنه:
خواب و بیداری
تغذیه
ورزش
آب‌وهوا
حالات روحی
یعنی نگاهش فقط «قرص بده خوب شه» نیست، بیشتر شبیه پزشکی سبک زندگی امروزیه.
3️⃣ ترکیب فلسفه و پزشکی
قانون فقط یه کتاب تجربی نیست، پشتش فلسفه طبیعت هم هست. ابن‌سینا بدن رو بخشی از نظام کلی طبیعت می‌دونه. به همین خاطر درباره مزاج‌ها (گرم، سرد، تر، خشک)، تعادل بدن و تأثیر محیط زیاد صحبت می‌کنه. این نگاه امروز کاملاً علمی محسوب نمی‌شه، ولی در زمان خودش یک مدل منطقی برای فهم بدن بوده.
4️⃣ دقت بالینی بالا
ابن‌سینا فقط نظریه‌پرداز نبود، پزشک عملی هم بود. تو کتابش توصیف‌هایی از بیماری‌ها می‌بینیم که نشون می‌ده بیمار واقعی دیده. مثلاً درباره:
دیابت و وجود قند در ادرار
بعضی بیماری‌های واگیردار
اختلالات عصبی و روانی
برای زمان خودش این سطح از مشاهده واقعاً پیشرفته بوده.
📚 حالا هر بخش کتاب درباره چیه؟
قانون در اصل ۵ کتاب اصلی داره (نه جلد چاپی، بلکه بخش علمی).
📘 کتاب اول: کلیات و اصول پزشکی
این بخش، پایه‌ی فکری کل کتابه.
موضوعاتش:
تعریف طب و هدفش
عناصر تشکیل‌دهنده بدن
مزاج‌ها (گرم، سرد، خشک، تر)
اخلاط چهارگانه (خون، صفرا، بلغم، سودا)
علت‌های بیماری
نشانه‌های سلامت
اصول کلی درمان
بهداشت، تغذیه، ورزش، خواب
به زبان ساده: این جلد می‌گه بدن چطور کار می‌کنه و اصلاً بیماری یعنی چی.
📗 کتاب دوم: داروهای ساده
اینجا ابن‌سینا میاد سراغ تک‌داروها.
یعنی داروهایی که فقط از یک ماده تشکیل شدن:
گیاهان دارویی
مواد معدنی
بعضی مواد حیوانی
برای هرکدوم توضیح می‌ده:
چه مزاجی دارن
چه اثری روی بدن می‌ذارن
برای چه بیماری‌هایی خوبن
این بخش یه جور دایره‌المعارف داروشناسی سنتیه.
📙 کتاب سوم: بیماری‌های هر عضو بدن
اینجا وارد بیماری‌ها می‌شیم، عضو به عضو.
از سر شروع می‌کنه میاد پایین:
مغز و بیماری‌های عصبی
چشم
گوش
بینی
ریه
قلب
معده
کبد
روده‌ها
کلیه و مثانه
اندام‌های تناسلی
برای هر عضو:
بیماری‌هاشو می‌گه
علت‌ها
علائم
روش درمان
این بخش شبیه کتاب‌های «بیماری‌های داخلی» امروزیه.
📕 کتاب چهارم: بیماری‌های عمومی بدن
اینجا دیگه بیماری محدود به یک عضو نیست.
مثل:
تب‌ها
مسمومیت‌ها
زخم‌ها
شکستگی‌ها
دررفتگی‌ها
بیماری‌های پوستی گسترده
شرایطی که کل بدن رو درگیر می‌کنه
یعنی چیزهایی که «سیستمیک» هستن، نه موضعی.
📔 کتاب پنجم: داروهای ترکیبی
این بخش مخصوص نسخه‌نویسی حرفه‌ایه.
داروهایی که از چند ماده باهم ساخته می‌شن:
ترکیب چند گیاه
روش ساخت دارو
مقدار مصرف
شکل دارو (شربت، ضماد، قرص، پودر و…)
این بخش بیشتر به درد داروسازها و پزشک‌های باتجربه می‌خورده.
✨ جمع‌بندی خودمونی
قانون ابن‌سینا رو می‌شه این‌جوری خلاصه کرد:
یک سیستم کامل پزشکی که از «چرا مریض می‌شیم» شروع می‌کنه،
به «چی بخوریم مریض نشیم» می‌رسه،
بعد «اگه مریض شدیم چی داریم» رو توضیح می‌ده،
و آخرش «چه دارویی چطور بسازیم» رو یاد می‌ده.
برای هزار سال پیش، این کار واقعاً در حد شاهکار علمی بوده.
نه فقط یه کتاب، بلکه ستون اصلی پزشکی قرون وسطی.