لرستان در عهد قاجار

کتاب لرستان در عهد قاجار نوشته سعادت خود گو

…در این دوره ایران به ۶ استان تقسیم شد که لرستان در استان غرب واقع بود. گستره این استان، همدان، کردستان و کرمانشاه تا خرمشهر و آبادان را شامل می‎شده است.تاپیش از روی کارآمدن سلسله قاجار تمام منطقه لرستان زیرنظر یک والی مستقل یا در بعضی مواقع دو والی مستقل اداره می‌شد اما پس از به قدرت رسیدن قاجارها، آقامحمدخان به دلیل کینه‌ای که از زمان حکومت زندیان نسبت به مردم لر داشت دست به تغییرات بسیاری در منطقه لرستان زد. از جمله اقدامات آقامحمدخان می‌توان به کوچاندن اجباری اقوام لر به قزوین اشاره کرد.همچنین فتحعلی شاه حکومت والیان لرستان را به پشتکوه محدود کرد و تا سال ۱۳۰۷ در آن منطقه حکمرانی کردند اما پس از تصرف پشتکوه توسط نیروهای دولتی غلامرضاخان آخرین والی لرستان به عراق رفت ناصرالدين‌شاه در سال ۱۲۳۰ خورشيدي خانلرميرزا احتشام‌الدوله به حكمراني ولايات غرب و جنوب غرب ايران رهسپار نمود. خانلر ميرزا نیز برادرش ايلدروم ميرزا را به عنوان نايب‌الحكومه‌‌ی لرستان برگزيد. در همين زمان جلال‌الدين ميرزا احتشام‌الملك حاكم خرم‌آباد بوده است. اواخر دهه‌ي ۱۲۳۰ اسد كلانتر از چاغروندها كلانتر خرم‌آباد بوده است. احتمالاً اسد چاغروند آخرين كلانتر خرم‌آباد باشد و با توجه به سرنوشت شومي كه براي وي رقم خورده، گويا اين منصب تا مدت‌ها به كسي تعلق نداشته تا اين كه در دهه‌ي ۱۲۸۰خورشيدي، ميرزا رحيم‌خان چاغروند و سپس پسرش هدايت‌الله معيني به عنوان بيگلربيگي خرم‌آباد كه در آن عصر معادل كلانتر بود، منصوب گرديده‌اند. پيش از آن نيز در دهه‌ي 1200 خورشيدي يعني دوران حكومت محمودميرزاي قاجار در خرم‌آباد، حاج محمدولي(معالي) چاغروند كلانتر خرم‌آباد بوده است…