تنگنا

کتاب تنگنا اثر هوشنگ گلمکانی

اما هنگامی ، بسیار کم پيش مي آيد که احساس مي کني آرام آرام يا ناگهاني، داري در يکي از اين دنياها غرق مي شوي. گاهي مقاومت مي کني و موفق مي شوي، اما چند بار در طول زندگي رخ مي دهد که مقاومت هم بي فايده است و خود را رها مي کني و درمي يابي که چه مقاومت احمقانه اي، مي بيني که غوطه ور شدن در اين دنيا چه قدر شيرين است… … آدم گاهي دلش مي خواهد در اين زمينه هاي بي ضرر جلوي خودش را ول کند و غوطه بخورد در جزئيات شايد بي مقدار يک کليت دوست داشتني و خاطره انگيز… کتاب تنگنا گلمکاني، به گواه نگاهش به سينما که در نوشته هايش موج مي زند، گويي در اعماق ناپيداي سينما شيرجه زده و حالاسعي مي کند صيدهاي کمياب خود را لابه لاي مشتي کلمه توضيح دهد، نشان دهد و حتي فرياد بزند. صيدهاي او گاه به شدت ديدني اند. تـنـگـنـا فیلمی پرسه‌زن است و در پس‌زمینه همه حضورهای علی خوش‌دست، تصویر جامعه‌شناسانه دقیقی از آن دوران به یادگار می‌ماند. در حالی که سینمای آن سال‌ها در چند تصویر و فضای تکراری و به‌شدت جدامانده از جامعه بیرونی خلاصه می‌شد، تصاویر تـنـگـنـا سند روشنی از حال و روز تهران دهه پنجاه و شمایل‌های اجتماعی‌اش است.همچون کـنـدو که شب رنگی تهران را بیش‌تر و بهتر از هر سند تصویری دهه پنجاه برای همیشه به یادگار گذاشته. بخش عمده‌ای از پرداخت وسواس‌گونه گلمکانی در کتاب هم صرف بازخوانی و بازیابی دقیق نشانه‌ها و مختصات وقوع داستان و موازی‌سازی تهران دیروز و امروز گردیده. او همچنین به‌طور جامع به روند شکل‌گیری فیلمی نامتعارف در دل سینمای عقیم و بی‌طراوت آن روزگار می‌پردازد. سینمایی که جز اندک مواردی، در آن سال‌ها، نشانی از نوخواهی و اندیشه غیرفرمایشی ندارد. خواننده خردمند، خود به تطبیق نمونه‌های تاریخی می‌نشیند.