لودویگ فوئرباخ و ایدئولوژی آلمانی

کتاب لودویگ فوئرباخ و ایدئولوژی آلمانی اثر کارل مارکس – فردریک انگلس – گئورگی پلخانف ترجمه پرویز بابائی

…ما این کوشش را به خود نخواهیم داد , که به فیلسوفان عالم توضیح دهیم که «رهایی» «انسان» با فرو کاستن فلسفه ، الهیات، جوهر و جز آن ها به «خودآگاهی» و با رهایی «انسان» از سلطه ی این عبارات – که هرگز او را از اسارت بازنداشته است – حتی گامی هم به پیش نمی رود. و نیز به آنان توضیح نخواهیم داد که نیل به رهایی واقعی فقط در جهان واقعی و با وسایل واقعی امکان پذیر است، که بردگی بدون دست یابی به ماشین بخار و دستگاه نخریسی ملغا نمی شود، که سرواژ [ارباب – رعیتی] را بدون کشاورزی اصلاح شده نمی توان از میان برداشت و به طور کلی، مردم تا زمانی که قادر نباشند خوراک، نوشاک، پوشاک و سرپناه کافی – به لحاظ کمی و کیفی – به دست آورند، رها نتوانند شد. «رهایی» کنشی تاریخی است نه ذهنی، و با وجود شرایط تاریخی مناسب، [یعنی] در مرحله ای از صنعت، تجارت و کشاورزی فراهم می گردد.