سیری اجمالی

در کتاب سیری اجمالی شیخ محمد سنگلجى، پسر رضاقلى سنگلجى از روحانیون تهران ، سال‏هاى درازى با سمت استادى در دانشكده‏ى حقوق و علوم سیاسى به تدریس فقه اسلامى اشتغال داشت و متن درسش شرایع الاسلام بود. كانونى هم به نام رواق تأسیس كرد كه در آنجا به تفسیر قرآن مى‏ پرداخت…. سلامِ ناب�’ همان دين يگانه و بي‌‌بديلي است كه از صدر نبو�’ت تا ساقه رسالت، به صورت‌‌هاي گونه‌‌گون بر پيامبران الهي نازل شده است و به كمال نهايي خود كه مرضي خداي حكيم است، نايل آمد و منهاج‌‌ها و شريعت‌‌هاي ويژه هر عصر و مصري آن را همراهي مي‌‌كرد. عنصر اصيل اسلام همان حكم خداي سبحان است و منشأ حكم خداوند اراده ازلي اوست كه از علم ذاتي وي ناشي مي‌‌شود. عنصر اصلي كشف و اثبات اسلام دو ركن است؛ يكي برهان قاطع عقلي و ديگري دليل معتبر نقلي. هر كدام از اين دو ركن به اقسام معتبر ديگري تقسيم مي‌‌شود؛ دليل عقلي در قلمرو امور طبيعي، حس�’ و تجربه كارآمد، و در منطقه امور رياضي، برهان رياضي متقن، و در اقليم حكمت و كلام برهانِ تجريدي عقلي، و در ساحت عرفانِ نظري، برهان تجربي قلبي است. دليل نقلي معتبر در قلمرو عقايد، نص�’ قطعي الصدور و الدلالة و در منطقه اخلاق و نيز در اقليم فقه و حقوق، نص�’ قطعي يا ظن�’ي معتبر است.