کتاب آراز ارس در گذرگاه تاریخ

کتاب آراز ارس در گذرگاه تاریخ که در سال هزار و سیصد و هفتاد و چهار چاپ شده می باشد.این اثر توسط محمد حافظ زاده نوشته شده است.و با جلد شومیز منتشر شده است. از نوشته روبرو بعضی اوقات اینگونه متوجه خواهید شد که اراکس با امو دریا جیحون خلط شده می باشد.اما نکته ای که بشناختن صحیح یاری داده و مطالب او درمورد گذر آن رود از سرزمین ماتیانی می باشد. برای آنکه به احتمال زیاد ماتیانیان در مغرب دریاچه ارومیه و دره ارس سکنی داشته است.دیاکونوف .سیصد و سی و نه استرابن با دقت فراوان از ارس یاد کرده و گذرگاه آن نیز را در محدوده البانیای قفقاز ارمنستان نوشته است