شرح حال رجال ایران

کتاب شرح حال رجال ایران اثر مهدی بامدادی

کتاب تاریخی شرح رجال ایران در شش جلد در قرنهای ۱۲ – ۱۳ – ۱۴ هجري اين تاریخ دايرة المعارف تاريخ رجال ايران و يكي از مراجع بسیار مهم براي محققان و دانش پژوهان است و مؤلف با پشتكار، مطالعه و تحقيق چند ساله و بر اثر معاشرت طولاني با خانواده هاي رجال سياسي موفق به تأليف آن شد . بعلاوه از منابعي چون خاطرات و خطرات اعتمادالسلطنه ، كتابهاي خان ملك ساساني ، مجله هاي يادگار ، يغما و كتاب ايران و قضية ايران اثرِ لرد كُرزِن بهره برده است . بامداد ابتدا تصميم داشت مجموعه يادداشتهاي خود را در ده جلد انتشار دهد، ليكن به سبب بيماري آنها را طي سالهاي 1347ـ1351 ش در شش مجلد منتشر كرد. او در تدوين مطالب كتاب ، استقلال رأي و نظر داشت و از داوريهاي رجال نويسان پيشين تأثير نگرفت . نثر اين كتاب روان است و، چنانچه با معيار قزويني ، در ارزيابي لغت نامة دهخدا، آن را بسنجيم ، تقريباً بدون غلط است. اما كاستيهايي نيز دارد؛ از جمله اينكه زندگينامه ها براساس نام اشخاص (نه شهرت آنان ) تنظيم شده ، در شرح احوال نظم تاريخي رعايت نشده ، از ذكر منابع و مآخذ خودداري شده ، شرح حال عده اي از مشاهير نيامده ، از رجال دورة افشاريه و زنديه ذكري نرفته و در دورة قاجار نيز، بجز دورة سلطنت ناصرالدين شاه ، به شرح حال شمار معدودي از رجال اكتفا شده است ، لكن هيچيك از اينها از ارزش كتاب نمي كاهد.