فتوت نامه سلطانی اثر کمال الدین حسین کاشفی، واعظ و دانشمند نامی سده نهم هجری و برهه تیموریان می باشد. واعظ کاشفی علاوه بر علوم دینی، در علوم ادبی و علم حدیث نیز تبحر داشت. ریاضیات و نجوم می دانست و صوتی خوش داشت. قرآن را با نوایی دلنشین تلاوت می کرد. بجز فتوت نامه سلطانی، کتاب مشهور و معروف دیگر او روضه الشهدا می باشد که در نعت امامان شیعه و به ویژه حضرت امام حسین (ع) و سرگذشت و ماجرای شهادت آن بزرگوار نوشته شده است. اصطلاح روضه خوانی نیز همان زمان و با خواندن کتاب روضه الشهدا در مجالس ، مصطلح گردید. از دیگر آثار ایشان، کتاب اخلاق محسنی، انوار سهیلی، مواهب العلیه و مخزن الانشاء می باشد. وفات واعظ کاشفی را در سال 910 هجری ثبت کرده اند.
فتوت نامه سلطانی، در باب آیین فتوت و جوانمردی نگارش شده است و در واقع مفصل ترین کتاب در زمینه این مرام می باشد که به زبان فارسی تالیف شده است. این کتاب نخستین بار توسط زنده یاد محمدتقی بهار تصحیح و چاپ شد.

 

کتاب فتوت نامه سلطانی

 

 

در بیان قصه خوانان و افسانه گویان:
بدان که قصه خواندن و شنیدن فایده ی بسیار دارد:
اول آن که از احوال گذشتگان خبردار شود.
دویم آن که چون غرایب و عجایب شنود نظر او به قدرت الهی گشاده گردد.
سیم چون محنت و شدت گذشتگان شنود، داند که هیچ کس از بند محنت آزاد نبوده است، او را تسلی باشد.
چهارم چون زوال ملک و مال سلاطین گذشته شنود دل از مال دنیا و دنیا بردارد و داند که با کس وفا نکرده و نخواهد کرد.
پنجم عبرت بسیار و تجربه ی بی شمار او را حاصل آید و خدای تعالی با حضرت رسالت می گوید: وکلا نقص علیک من انباء الرسل ما نثبت به فوادک یعنی ای محمد ، ما بر تو می خوانیم از قصه های رسولان و خبرهای پیغمبران، آنچه بدان دل را ثابت گردانیم و فایده های کلی تو را حاصل گردد. پس معلوم شد که در قصه های گذشتگان فایده ای هست، اگر واقع باشد و بر آن وجه که وجود داشته باشد خوانده شود، خواننده و گوینده و شنونده را از آن فایده ای رسد و اگر غیر واقع باشد گوینده را وبال باشد و شنونده فایده ی خود برگیرد چنانچه گفته اند:

نگویند از سر بازیچه حرفی
کزان پندی نگیرد صاحب هوش
و گر صد دفتر حکمت بر ابله
بخونی آیدش بازیچه در گوش

...اگر پرسند که قصه خوانی چند نوع است؟ بگوی دو نوع:
اول حکایت گویی و دویم نظم خوانی.

اگر پرسند که آداب حکایت گویان چند است؟ بگوی هشت:
اول آن که قصه ای که ادا خواهد کرد، مبتدی است باید که بر استاد خوانده باشد و اگر منتهی است باید با خود تکرار کرده باشد تا فرو نماند. دویم آن که چست و چالاک به سخن درآید و خام و گران جان نباشد. سیم باید که داند که معرکه لایق چه نوع سخن است از حد نزول و مانند آن، بیش تر از آن گوید که مردم راغب آن باشند. چهارم نثر را وقت وقت به نظم آراسته گرداند، نه بر وجهی که مودی به ملال شود که بزرگان گفته اند نظم در قصه خوانی چون نمک است در دیگ؛ اگر کم باشد طعام بی مزه بود و اگر بسیار گردد شور شود. پس اعتدال نگاه باید داشت.
پنجم سخنان محال و گزاف نگوید که در چشم مردم سبک شود. ششم سخنان تعریض و کنایه نگوید که در دلها گران گردد. هفتم در گدایی مبالغه نکند و بر مردم تنگ نگیرد.هشتم زود بس نکند و دیر نیز نکشد، بلکه طریق اعتدال مرعی دارد

برای خرید کتاب فتوت نامه سلطانی کلیک کن.